در نشست سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی مطرح شد:
سازمان نظام مهندسی کشاورزی پل انتقال دانش به کشاورزی مدرن ، از دانشگاه تا مزرعه کشاورزی هوشمند در مسیر هموار توسعه و بومیسای
سازمان نظام مهندسی کشاورزی با هدف انتقال یافتههای علمی از مراکز تحقیقاتی به سطح مزارع تشکیل شد و امروز با بیش از ۳۴۰۰ عضو فعال در سامانه الکترونیکی سانکا، یکی از سازمانهای هوشمند کشور محسوب میشود.
به گزارش روابط عمومی سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی کشور به نقل از روزنامه همدان پیام؛ رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی همدان با عنوان این مطلب از حرکت این نهاد به سوی هوشمندسازی کامل خدمات کشاورزی و گسترش مراکز خدماتی در روستاها خبر داد و گفت: هدف اصلی این سازمان انتقال دانش از دانشگاه به مزرعه، افزایش بهرهوری و کاهش هزینههای تولید است.
صفتا... مرادی با تشریح عملکرد و ساختار این سازمان، گفت: در گذشته مدیریت این سازمان بیشتر در اختیار بازنشستگان یا اعضای هیأت علمی بود اما از دوره ششم، مدیریت سازمان در استان با رویکردی تازه و تمرکز بر استفاده از ظرفیتهای جوان و بومی دنبال میشود.
رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی همدان با اشاره به بهرهبرداری از سامانه الکترونیکی سانکا عنوان کرد: تمامی خدمات از جمله صدور پروانه تأسیس و بهرهبرداری در بخشهای مختلف کشاورزی، به صورت آنلاین و بدون نیاز به مراجعه حضوری انجام میشود. درگاه ملی مجوزها نیز به طور مستقیم به سامانه ما متصل است.
آغاز یک عملیات پیشگیرانه
استان همدان که در ۲ دهه اخیر به یکی از قطبهای مهم کشاورزی گلخانهای کشور تبدیل شده، این روزها درگیر تهدیدی تازه است: ویروس «پیچیدگی برگ زرد گوجهفرنگی» که منشأ آن «نشاخانهها» گزارش شده و میتواند در صورت بیتوجهی، کل چرخه تولید این محصول را مختل کند. این بیماری، علاوه بر کاهش شدید کیفیت و کمیت محصول، خسارت اقتصادی سنگینی به تولیدکنندگان وارد میکند.
برای مقابله با این تهدید، سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان پایش همهجانبه گلخانههای استان را آغاز کرده است؛ اقدامی که به گفته رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی همدان، نهتنها در شناسایی کانونهای آلودگی مؤثر است، بلکه فرصت مداخله سریع پیش از گسترش ویروس را فراهم میآورد.
براساس اعلام این مقاممسئول، نظارت و پیگیری سلامت باغها ویروس «پیچیدگی برگ زرد گوجهفرنگی» منشأ درونی دارد و از نشاخانهها برخاسته است؛ نکتهای که اهمیت پایش داخلی و تقویت بایوسکیوریتی گلخانهها را دوچندان میکند. سازمان نظام مهندسی، با تکیه بر شبکه کارشناسان و مراکز خدماتی خود، از نخستین روزهای اعلام آلودگی، مأموریتِ تیمهای میدانی، نمونهبرداری آزمایشگاهی و آموزش بهرهبرداران را در دستور کار گذاشته است. این رویکردِ سریع و سازمانیافته نشان میدهد که وجود سازوکارهای تخصصی محلی میتواند فاصله میان کشف مشکل و مهار آن را بسیار کوتاهتر کند.
ظرفیت سازمان؛ از آمار تا عمل
نظام مهندسی همدان امروز متکی بر شبکهای به نسبت وسیع است این مطلب را مرادی عنوان کرد و گفت: حدود ۳۴۱۰ عضو الکترونیکی از میان تقریباً ۱۴ هزار فارغالتحصیل کشاورزی استان ثبت شدهاند و بیش از ۷۰۰ کارشناس ناظر در واحدهای تولیدی حضور دارند. در کنار این نیروی انسانی، ۱۳۰ مرکز خدمات کشاورزی غیردولتی در نقاط مختلف استان خدماتی مانند تأمین نهاده، ثبتنام بانکی و مشاوره فنی را به صورت محلمحور ارائه میدهند.
وی همچنین بیان کرد: سال گذشته نیز بین ۵۵۰ تا ۶۰۰ پروانه تأسیس در بستر سامانههای الکترونیکی صادر شده که نشاندهنده حرکتِ سازمان به سمت تسهیل و شفافیتِ فرایندهاست. مرادی افزود: این ظرفیتها، وقتی با سامانههای الکترونیکی صدور مجوز و پیگیری (سماک/سانکا) و سیاستگذاری برای واگذاری مراکز خدمات دولتی به بخش خصوصی همراه شود، به نقطهای میرسد که سازمان را از نقش سنتی «مجوزدهی» فراتر برده و آن را به نقطه اتصال علمی-تخصصی و اجرایی در استان تبدیل میکند.
نگاهی فراتر به آب، بازار و ساختار
رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی همدان همچنین گفت: پایش بیماری فقط یک قطعه از پازل بزرگتر است. همدان با بیش از ۳۰۰ هکتار گلخانه و اراضی کشاورزی وسیع (آمار رسمی حدود یک میلیون و ۴۰ هزار هکتار که پس از رفع تداخلات اراضی گاهی حدود یک میلیون و ۱۴۰ هزار هکتار نیز گزارش شده) با چالشهای ساختاری روبهرو است که کارآمدی هر برنامهای را تعیین میکند. بحران آب نمونهای شاخص است: استان در پیک مصرف نیازمند حدود ۲۰۰۰ لیتر بر ثانیه است اما تأمین کنونی تنها حدود ۵۶۰ لیتر بر ثانیه از قنوات و چشمهها است. کمبود و مدیریت نادرست آب، هر اقدامِ افزایش بهرهوری را در معرض تهدید قرار میدهد.
وی گفت: همچنین در بخش دام و طیور، با وجود حدود ۶۰۰ مرغداری و تولیدی معادل۲/۵ برابر نیاز استان، ضعف در زیرساخت کشتار و زنجیره ارزش باعث میشود محصول استان، ارزشافزوده و برند محلی خود را از دست بدهد. این دست از مسائل نشان میدهد که وظیفه نظام مهندسی تنها بهینهسازی تولید نیست؛ بلکه باید در اتصال تولید به بازار و ساختارهای پس از برداشت نیز فعال باشد.
اقداماتِ تحولآفرین و بومیسازی خدمات
مرادی عنوان کرد: سازمان در دوره اخیر با رویکردی مثبت بهسمت هوشمندسازی و بومیسازی حرکت کرده است. تشکیل انجمن تخصصی گلخانه، فعالسازی انجمنهای گیاهپزشکی، محیطزیست، مهندسی آب و علوم دامی، حمایت از راهاندازی سورتینگها و توسعه تعاونی مصرف، همگی نشاندهنده تلاشی هدفمند برای کاهش وابستگی به پیمانکاران غیربومی و تقویت زنجیرههای محلی است.
مرادی تصریح کرده که سیاست سازمان، انتقال یافتههای دانشگاهی به مزرعه است؛ نمونهای از این رویکرد، بهرهگیری از ظرفیتهای علمی استان (مانند پژوهشها و طرحهای کاربردی اساتید محلی) برای تولید کنههای مفید یا راهکارهای بیولوژیک مبارزه با آفات است.
رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی همدان افزود: هوشمندسازی خدمات نیز از طریق سامانههای الکترونیکی، صدور کدهای رهگیری (QR) برای محصولات و الکترونیکی کردن توزیع سوخت و نهادهها دنبال میشود؛ اقداماتی که هم شفافیت را افزایش میدهد و هم زمینه صادرات و استانداردسازی محصول را فراهم میسازد.
چارچوب قانونی: پشتوانه مداخله
آییننامه قانون تأسیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی، این نهاد را بهعنوان یک سازمان صنفی- تخصصی غیردولتی دارای استقلال مالی و شخصیت حقوقی تعریف کرده است؛ نهاد و چارچوبی که میتواند در مواقع بحران، ابزارهای نظارتی، آموزشی و اجرایی لازم را بهکار گیرد. بهرهگیری از این پشتوانه حقوقی برای پیادهسازی الزامات پیشگیرانه از جمله استانداردهای بهداشتی گلخانهای و مقررات حفاظت از اراضی میتواند اثرگذاری اقدامات عملیاتی را تضمین کند.
تحلیل و چشمانداز امیدبخش
آنچه در همدان جریان دارد، بیش از یک عملیات اضطراری برای مقابله با یک ویروس گیاهی است؛ این تجربه، فرصتی است برای آزمون و تقویت سازوکارهای بومی مدیریت دانش و خدمات کشاورزی. وقتی نظام مهندسی بتواند نقش تسهیلگر، ناظر و مرجع تخصصی را یکجا ایفا کند، نتیجه ملموس آن صرفهجویی در منابع، افزایش بهرهوری و حفظ امنیت غذایی است.
اما تحقق این چشمانداز نیازمند سه شرط است: تسریع در سرمایهگذاری روی مدیریت آب و زیرساختهای پس از تولید، تضمین بهکارگیری ظرفیتهای علمی استان، و پایداری در اجرای سیاستهای بومیسازی و واگذاری مؤثر خدمات به بخش خصوصی. گفتنی است؛ پایش گلخانهها، اقدامِ ضروری امروز است؛ اما نهادینهسازیِ آموختهها و تبدیلِ واکنشِ اضطراری به برنامهای پیشگیرانه، گامِ بعدی و حیاتی است. سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، با شبکه کارشناسان، مراکز خدماتی و پشتوانه قانونی، در موقعیتی ممتاز قرار دارد تا این گذار را رهبری کند؛ گذاری که نهتنها برگهای زرد را دوباره سبز میکند، بلکه جایگاه استان را بهعنوان نمونهای موفق از کشاورزی دانشبنیان و بومی تقویت خواهد نمود.
